Bánh nổ đượm tình tết quê

Bây giờ dù đã lớn, trải qua bao nhiêu cái tết nhưng tôi vẫn không hết háo hức khi được ngồi bên nồi bánh chưng, bánh tét, nhất là lò bánh nổ để cảm nhận hơi ấm từ bếp lửa tỏa ra, xua đi cái se lạnh của tiết trời đầu xuân.


dulich4phuong.net  Bánh nổ đượm tình tết quê
Đĩa bánh nổ cúng giao thừa - Ảnh: T.Ly

Không riêng gì làng tôi, khi đất trời vừa dứt mưa phùn, nhiều gia đình ở vùng nông thôn xứ Quảng đã lục tục phơi nếp, nhóm lò làm bánh nổ đón mùa xuân mới. Chỉ mới hai ba, hai bốn tháng chạp thôi mà những mẻ bánh nổ vuông vắn, thơm tho đẹp lạ lùng đã sẵn sàng cho ngày tết.
"Có lẽ không riêng gì chị em tôi, đối với tuổi thơ của nhiều người tết không phải là quần áo đẹp, là món ngon vật lạ. Tết chỉ cần những món quà quê như bánh nổ má làm thế là đã đủ rồi, thế là đã hớn hở vui tươi rồi".

Thật ra việc làm bánh nổ đã được chuẩn bị rất lâu. Bắt đầu từ những thửa ruộng chừa một khoảnh để cấy lúa nếp. Lúa nếp rất kén đất, chỉ phù hợp với chất đất phù sa bồi và đất thịt nặng ven sông. Tầm trung tuần tháng tám, lúa nếp bắt đầu chín, ngả màu nâu nhạt chứ không vàng như lúa gạo. Mọi người xúm xít rủ nhau đi cắt lúa nếp, tuốt lấy những hạt to, đem phơi khoảng vài nắng cho thật khô để dành gói bánh hoặc làm bánh nổ.

Gần ngày làm bánh, phải tỉ mẩn ngồi sàng hơn chục ký nếp để lựa sạn, bỏ đi những hạt nếp xấu rồi mang ra phơi cho thật khô, như vậy khi rang hạt mới nổ to và bung ra. Làng quê nghèo sẵn có đường và gừng đủ để tạo nên những mẻ bánh thơm nồng, ngon ngọt. Nhưng đường dùng làm bánh nổ cũng phải là loại đường vừa trắng, đủ để bánh có màu hơi vàng ở mạch hồ giữa các hạt nổ. Gừng dùng làm bánh là thứ gừng cụ, được chuẩn bị từ lúc mãn mùa gừng, ủ khô trong cát chờ ngày mang ra làm bánh.

Nhớ ngày còn bé, tôi là tay sai vặt trong nhà nên những ngày làm bánh nổ bao giờ tôi cũng tất bật theo má. Bắt đầu là sàng nếp, gọt gừng, chọn đường đến nhóm lò, rửa khuôn, sấy bánh. Chừng ấy việc tưởng chừng đơn giản nhưng nếu sơ suất ở công đoạn nào là bánh mất ngon ngay.

Sau khi đã chuẩn bị mọi thứ má bắc nồi đất lên lò củi chờ nồi nóng già, bỏ vào nắm cát trắng mịn, giữ lửa chút lâu cho cát thiệt nóng. Cho vào vài nắm lúa nếp, dùng đũa bếp đảo đều, đậy kín nắp vung rồi giữ lửa tiếp tục. Thỉnh thoảng má nhấc nồi ra khỏi bếp và lắc nồi cho phần hạt chưa nổ rơi xuống dưới, tránh cho nếp đã nổ bị cháy.

Tiếng nếp bắt đầu nổ lụp bụp rồi liên tiếp, rôm rả trong lòng nồi. Chờ nếp nổ đều rồi mở nắp vung, những hạt lúa nếp bấy giờ trở thành những bông nếp trắng tinh. Nhanh tay trút nồi nếp ra nia, để cho nếp dịu rồi dùng sàng thưa gạt bỏ cát và vỏ trấu. Tiếp tục bỏ những hạt nổ này vào cối đá giã cho mịn vừa phải.

dulich4phuong.net  Bánh nổ đượm tình tết quê
Thanh bánh nổ truyền thống - Ảnh: T.Ly

Tiếp theo là công đoạn thắng đường. Mùi thơm, vị béo ngọt thanh nhẹ của bánh nổ phần nhiều nhờ cách thắng đường của người quê tôi. Trong khi nấu đường, phải bỏ một ít nước cốt chanh tươi, một ít gừng giã giập vào nồi đường. Đường vừa chín tới, múc lên, kéo thành sợi tơ thì nhanh tay trút bột nổ đã giã nhuyễn vào, khuấy đều. Lúc này mùi thơm của hương nếp, vị ngọt của đường đã hòa cùng mùi cay nồng của gừng làm nức cả mũi.

Sau khi hỗn hợp được khuấy đều, nhanh tay múc bằng chiếc vá lớn đổ vào khuôn. Đặt đầu chày chữ nhật khít khuôn bánh, nện theo nhịp đều để ép bánh cho thật chặt. Vừa ép vừa đổ bột vào đến khi đầy khuôn là được. Tháo khuôn sẽ được một cây bánh nổ. Tiếp tục sấy cây bánh trên sàng lửa than cho khô. Tùy sở thích của từng người mà dùng lưỡi dao mỏng cắt bánh thành từng lát dày, mỏng hay to, nhỏ và đợi cho bánh hơi nguội là có thể thưởng thức được.

Vậy là một mùa xuân nữa sắp về. Như nghe đâu đây mùi bánh nổ quê nhà thoang thoảng vấn vương trong làn gió mới.








Banh no duom tinh tet que


Bây gio dù dã lon, trai qua bao nhiêu cái tet nhung tôi van không het háo huc khi duoc ngoi bên noi bánh chung, bánh tét, nhat là lò bánh no de cam nhan hoi am tu bep lua toa ra, xua di cái se lanh cua tiet troi dau xuân.


dulich4phuong.net  Banh no duom tinh tet que
Dia bánh no cúng giao thua - Anh: T.Ly

Không riêng gì làng tôi, khi dat troi vua dut mua phùn, nhieu gia dình o vùng nông thôn xu Quang dã luc tuc phoi nep, nhóm lò làm bánh no dón mùa xuân moi. Chi moi hai ba, hai bon tháng chap thôi mà nhung me bánh no vuông van, thom tho dep la lùng dã san sàng cho ngày tet.
"Có le không riêng gì chi em tôi, doi voi tuoi tho cua nhieu nguoi tet không phai là quan áo dep, là món ngon vat la. Tet chi can nhung món quà quê nhu bánh no má làm the là dã du roi, the là dã hon ho vui tuoi roi".

That ra viec làm bánh no dã duoc chuan bi rat lâu. Bat dau tu nhung thua ruong chua mot khoanh de cay lúa nep. Lúa nep rat kén dat, chi phù hop voi chat dat phù sa boi và dat thit nang ven sông. Tam trung tuan tháng tám, lúa nep bat dau chín, nga màu nâu nhat chu không vàng nhu lúa gao. Moi nguoi xúm xít ru nhau di cat lúa nep, tuot lay nhung hat to, dem phoi khoang vài nang cho that khô de dành gói bánh hoac làm bánh no.

Gan ngày làm bánh, phai ti man ngoi sàng hon chuc ký nep de lua san, bo di nhung hat nep xau roi mang ra phoi cho that khô, nhu vay khi rang hat moi no to và bung ra. Làng quê nghèo san có duong và gung du de tao nên nhung me bánh thom nong, ngon ngot. Nhung duong dùng làm bánh no cung phai là loai duong vua trang, du de bánh có màu hoi vàng o mach ho giua các hat no. Gung dùng làm bánh là thu gung cu, duoc chuan bi tu lúc mãn mùa gung, u khô trong cát cho ngày mang ra làm bánh.

Nho ngày còn bé, tôi là tay sai vat trong nhà nên nhung ngày làm bánh no bao gio tôi cung tat bat theo má. Bat dau là sàng nep, got gung, chon duong den nhóm lò, rua khuôn, say bánh. Chung ay viec tuong chung don gian nhung neu so suat o công doan nào là bánh mat ngon ngay.

Sau khi dã chuan bi moi thu má bac noi dat lên lò cui cho noi nóng già, bo vào nam cát trang min, giu lua chút lâu cho cát thiet nóng. Cho vào vài nam lúa nep, dùng dua bep dao deu, day kín nap vung roi giu lua tiep tuc. Thinh thoang má nhac noi ra khoi bep và lac noi cho phan hat chua no roi xuong duoi, tránh cho nep dã no bi cháy.

Tieng nep bat dau no lup bup roi liên tiep, rôm ra trong lòng noi. Cho nep no deu roi mo nap vung, nhung hat lúa nep bay gio tro thành nhung bông nep trang tinh. Nhanh tay trút noi nep ra nia, de cho nep diu roi dùng sàng thua gat bo cát và vo trau. Tiep tuc bo nhung hat no này vào coi dá giã cho min vua phai.

dulich4phuong.net  Banh no duom tinh tet que
Thanh bánh no truyen thong - Anh: T.Ly

Tiep theo là công doan thang duong. Mùi thom, vi béo ngot thanh nhe cua bánh no phan nhieu nho cách thang duong cua nguoi quê tôi. Trong khi nau duong, phai bo mot ít nuoc cot chanh tuoi, mot ít gung giã giap vào noi duong. Duong vua chín toi, múc lên, kéo thành soi to thì nhanh tay trút bot no dã giã nhuyen vào, khuay deu. Lúc này mùi thom cua huong nep, vi ngot cua duong dã hòa cùng mùi cay nong cua gung làm nuc ca mui.

Sau khi hon hop duoc khuay deu, nhanh tay múc bang chiec vá lon do vào khuôn. Dat dau chày chu nhat khít khuôn bánh, nen theo nhip deu de ép bánh cho that chat. Vua ép vua do bot vào den khi day khuôn là duoc. Tháo khuôn se duoc mot cây bánh no. Tiep tuc say cây bánh trên sàng lua than cho khô. Tùy so thích cua tung nguoi mà dùng luoi dao mong cat bánh thành tung lát dày, mong hay to, nho và doi cho bánh hoi nguoi là có the thuong thuc duoc.

Vay là mot mùa xuân nua sap ve. Nhu nghe dâu dây mùi bánh no quê nhà thoang thoang van vuong trong làn gió moi.

Bánh nổ đượm tình tết quê

Bây giờ dù đã lớn, trải qua bao nhiêu cái tết nhưng tôi vẫn không hết háo hức khi được ngồi bên nồi bánh chưng, bánh tét, nhất là lò bánh nổ để cảm nhận hơi ấm từ bếp lửa tỏa ra, xua đi cái se lạnh của tiết trời đầu xuân.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá